اصول هیات داری و آسیب شناسی هیات های مذهبی (1): ارکان و ساختار هیات

بسم الله الرحمن الرحیم

یادداشت هایی در مورد هیات و مدیریت آن

بی شک هیات یکی از قوی ترین مراکز دینی و معرفتی شیعه بوده و هست و نقش آن در بالا رفتن معنویت فرد و اجتماع بی بدیل است. یک هیات مذهبی اگر بتواند با استفاده از روشی صحیح، عالمانه و عاشقانه حرکت کند خواهد توانست بیشترین نقش را در رشد و تعالی جامعه اسلامی داشته باشد که هیچ حرکت و تشکلی به پای آن نخواهد رسید و توان رقابت با او را نخواهد داشت.

و هر چه زمان می گذرد خلأ وجود یک هیات تمام عیار و به دور از اضافات و زواید و انحراف، بیشتر احساس می شود. هیاتی که رضای خدا و اهل بیت علیهم السلام را محور و هدف کار خود قرار داده و به دور از هرگونه تحریف، آزار، فرصت سوزی و … حرکت کند.

هیاتی که کسی نسبت به عمل دینی کم توجه نباشد. اولویت برای همه تقوا و بندگی باشد و از احساسات مستمعان سوء استفاده نشود. مداح حال مستمع را مراعات می کند و سخنران با جان و دل به دنبال آموزاندن سبک زندگی دینی است.

از آنجا که نگارنده این سطور سالیان متمادی، * عهده دار تاسیس، مدیریت و همراهی با هیاتهای مذهبی بوده، در ۱۴ قسمت که دارای  ۵ نکته کاربردی و مهم است و ۲ نکته پایانی با استفاده از عباراتی مختصر و مفید، آنچه رشد و سلامت یک هیات مذهبی را تضمین می کند بیان خواهد کرد. ان شا الله این مباحث بتواند برکاتی برای اینجانب و خوانندگان محترم داشته باشد.

 

قسمت اول: ارکان و ساختار  هیات

یک) عالم با تقوا

درخواست جدی از عالمی با تقوا و اسلام شناس برای حضور، همکاری و نظارت بر هیات * و در صورت عدم امکان حضور ایشان، ارائه گزارش ماهانه و بهره گیری از نظرات وی و در غیر این صورت بهره گیری از روحانیان فاضل و کارشناسی که بتوانند ارتباط هیات را با عالمان ربانی حفظ کرده و منویات، رهنمودها و مبانی فکری ایشان را به مدیران و اعضای هیات انتقال دهند و همچنین خود ایشان نیز در مواقع ضروری به ارشاد و مشاوره با مدیران هیات ها بپردازند.1

توجه: به نظر می رسد بيشترين آفات و صدماتی که به هیات ها و  بلکه موسسات و مراکز مذهبی و فرهنگی می رسد از بی توجهی به اين قضيه و رکن است و متاسفانه باید اعتراف کرد که اين کاستی معمولاً از  مديران و مسئولان این مجموعه ها نشأت می گیرد (خواسته يا ناخواسته).

* کار فرهنگی یعنی کار دینی و کار دینی بدون کارشناس دینی بی معناست. این که در کشور ما هرکسی به خود اجازه می دهد در مقام تربیت افراد و هدایت دینی آنان بنشیند، بسیار نگران کننده است.و نگران کننده تر از آن اين است که تربیت دینی فرزندان ما به دست کسانی می افتد که آگاهی کمی نسبت به احکام، اخلاق و مبانی اسلامی دارند. 2

 

دو) جلسات اخلاق

برگزاری جلسات اخلاق ماهانه با عالمی با تقوا که تمامی اعضا یا لا اقل اعضای اصلی هیات بتوانند در این جلسات حضور داشته باشند و در صورت عدم امکان حضور در محضر یکی از عالمان بزرگ، توزیع و عرضه کتابها یا سی دی های اخلاقی عالمی با تقوا در هیات با راهنمایی یک روحانی فاضل و اخلاقی که به عنوان مشاور هیات انتخاب شده است.

توجه: اعضای اصلی هیات به هیچ وجه نباید تمام وقت و فکر و ذکر خود را تربیت نیرو قرار دهند؛ بلکه باید ابتدا به فکر تربیت خود باشند. اگر کسی به فکر رشد معنوی و علمی خود نباشد چگونه می تواند به فکر دیگران باشد؟ ما را خیال برندارد که هیچ عیبی نداریم و باید عیوب دیگران را درمان کنیم، اين کار، کار هر کسی نیست و آدم خودش را می خواهد.3

 

سه) مشاوری عالم و فاضل

استفاده و مشاوره دائمی با روحانی ای فاضل و مورد تایید که بتواند در مواقع لزوم نکات جزیی تر را با اعضا مطرح کند و از نزدیک با امور هیات آشنا باشد.

توجه: انتخاب موضوع سخنرانی – مناسب با نیاز مخاطبان هیات – یکی از وظایفی است که باید مشاور محترم، سخنرانان را در این خصوص راهنمایی نماید.

 

چهار) انتخاب سخنران

چون سخنران و سخنرانی نقشی بسیار مهم در شکل گیری فکر مردم دارد؛ لذا دعوت به سخنرانی از روحانیونی (برای برنامه های هفتگی و مراسم خاص سالیانه هیات مثل ایام محرم و فاطمیه) که تخصص و روحیات آنها مناسب با فضای هیات بوده و الزاما معمم باشند باید زیر نظر روحانی ای باشد که عهده دار مشاوره هیات است.  همچنین تا آنجا که مقدور است باید سخنرانان یک هیات، مبانی علمی و فکری یکسان و نزدیک به هم داشته باشند و الا در تربیت نیرو با مشکل مواجه خواهند شد.

توجه: مشاور محترم هیات سعی کند از طلبه غیر معمم برای سخنرانی استفاده نکند مگر در صورت کمبود روحانی معمم در منطقه یا ضرورتی دیگر و در هر صورت طلبه های عزیز غیر معممی هم که در هیات به اضطرار سخنرانی دارند به جهت سوء استفاده هایی که ممکن است پیش بیاید ( این رویه باعث شود کسانی هم که  طلبه و کارشناس دینی نیستند با استفاده از مطالعات پراکنده کتاب های دینی و نداشتن مبانی نظری و عملی صحیح در سایر مجموعه ها به اغفال و سود جویی بپردازند) حتما روحانی بودنشان را برای مخاطبان اعلام کنند.

 

پنج) مدیران کارآمد

در راس هر یک از بخش های هیات اعم از اجرا، محتوا، تدارکات، روابط عمومی و … باید مدیری متدین و کارآمد و بلند نظر (به دور از تنگ نظری) باشد.

توصیه: از دوستان و برادران هیاتی خواهش می کنم که از مدیران هیات های خود در مورد ارکان هیات بازخواست داشته باشند و این امر را ساده نینگارند. اگر خدای نکرده در اين امر (رعایت ارکان) کوتاهی شود معلوم نیست عمر گرانبهای خود را در بهترین مسیر صرف کرده باشند. به خصوص در شهرها که دسترسی به افراد فاضل و عالم آسان تر است، نباید دین خود را از هرکسی گرفت و احساسات جوانی را در هر مسیری خرج کرد که اگر رعایتش ممکن باشد، عدم رعایتش خسران است.

نویسنده: حجت الاسلام علیرضا محمدی نژاد (1395/07/19)


1. مقام معظم رهبری: البته ارتباط مستقیم علما با مردم، یک عامل و عنصر بی بدیلی است؛ هیچ چیزی جای این را نمی گیرد، هیچ چیزی.  1393/6/13

2. مقام معظم رهبری در دیدار با فعالان فرهنگی: یک توصیه ی دیگر، که این هم به نظر من خیلی مهم است، این است که این چنین کار بزرگ و گسترده ای، پشتوانه ی فکری و نظری بسیار محکمی لازم دارد. اگر اين پشتوانه ی فکری و نظری را نداشتید، وسط راه، تشکیلاتتان در درون خودش ممکن است دچار انحراف بشود، دچار رکود و ارتجاع بشود. اگر اين پشتوانه ی فکری وجود نداشته باشد، اين خطرها در کمین شماست. 1392/2/2

3. امام خمینی (ره): کشور ما و ملت ما احتیاج به سازندگی دارد. سازندگیهای روحی مقدم بر همه سازندگیهاست. جهاد سازندگی از خود افراد باید شروع بشود و خودشان را بسازند و با شیطان باطنی جهاد کنند که این جهاد منشأ همه جهادهایی است که بعد واقع می‌شود. انسان تا خودش را نسازد نمی‌تواند دیگران را بسازد و تا دیگران ساخته نشوند، نمی‌شود که کشور ساخته بشود. جهاد سازندگی از خود آدم باید شروع بشود. دیدار با کارکنان بخش خبر و جهاد سازندگی در صدا و سیما.

مقام معظم رهبری: همه‌ی ما در همه‌ی سطوح باید اول از خودمان شروع کنیم. «من نصب نفسه للنّاس اماما فلیبدأ بتعلیم نفسه قبل تعلیم غیره».(۱) در همه‌ی سطوح همین جور است. از خودمان باید شروع کنیم؛ این را ما در بسیج جا بیندازیم. بیانات در دیدار جمعی از بسیجیان و فعالان طرح «صالحین»

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.